Gdy w wielu częściach Europy maj kojarzy się po prostu z rozkwitem natury, w północno-zachodniej Hiszpanii przybiera on wyjątkowo barwną i symboliczną formę. W Galicji obchodzone jest jedno z najbardziej charakterystycznych świąt ludowych regionu – Os Maios. To tradycja, która łączy w sobie radość z nadejścia wiosny, dawne wierzenia oraz lokalną kreatywność.
Korzenie tradycji
Os Maios ma swoje początki jeszcze w czasach przedchrześcijańskich. Dawne społeczności celebrowały w ten sposób odrodzenie przyrody po zimie, oddając hołd naturze i prosząc o urodzaj. Z biegiem lat zwyczaj ten przetrwał, wchłaniając elementy chrześcijańskie, ale zachowując swój pierwotny, ludowy charakter.
Czym są „Maios”?
Centralnym elementem święta są tytułowe „maios” – konstrukcje tworzone z gałęzi, liści, kwiatów, mchu i innych naturalnych materiałów. Mogą przybierać różne formy: od stożkowych figur przypominających drzewa, po bardziej skomplikowane instalacje przedstawiające sceny z życia codziennego, budynki czy nawet aktualne wydarzenia społeczne.
Tworzenie maios to prawdziwa sztuka. Mieszkańcy – często całe społeczności lub grupy przyjaciół – spędzają tygodnie na przygotowaniach, dbając o każdy detal.
Muzyka, satyra i wspólnota
Nieodłącznym elementem obchodów są także tradycyjne pieśni. Grupy uczestników, często ubrane w ludowe stroje lub ozdobione roślinnością, śpiewają tzw. „coplas” – krótkie, rymowane utwory. Co ciekawe, wiele z nich ma charakter satyryczny i odnosi się do bieżących wydarzeń politycznych czy społecznych.
To właśnie ten element sprawia, że Os Maios jest nie tylko świętem natury, ale także formą lokalnego komentarza społecznego – lekkiego, humorystycznego, ale trafnego.
Konstrukcje Maios
„Maios” to drewniane konstrukcje składające się z patyków, prętów i trzcin, które ozdabiane są różnorodnymi akcesoriami i dekoracjami, takimi jak: rośliny, mech lub dzikie kwiaty, a nawet jajkami czy owocami. W każdym razie wszystkie użyte elementy muszą być naturalne.
Wśród tradycyjnych „maios” wyróżnia się dwa rodzaje figur:
1. Typowe lub tradycyjne, które zazwyczaj mają kształt piramidy lub stożka. Szczególnie symboliczne są „palleiros”, które mogą mierzyć 5 metrów wysokości.
2. Artystyczne, o swobodniejszym i bardziej nowoczesnym stylu, których używa do wykonania emblematycznych pomników np. w kształcie łodzi, zwierząt czy budowli.
W niektórych północnych regionach Galicji, oraz w prowincji Lugo, można zobaczyć też ludzkie „maios”. W nich to chłopcy i dziewczęta pełnią rolę postaci niosących liście, kwiaty i inne elementy.
Co roku staramy się uczestniczyć w tej barwnej fieście w różnych miejscach Galicji, za każdym razem jest to czas wspaniałej zabawy i autentycznej radości uczestników.
Festa os Maios w Ourense
W Ourense „Festa dos Maios” jest uważane za święto atrakcji turystycznych w Galicji i obchodzone jest zwykle 3 maja, ponieważ jest to dzień Świętego Krzyża, który w tradycji chrześcijańskiej reprezentuje drzewo życia, zdrowia i zmartwychwstania.
Tutaj wybierają głównie piramidalne figury określonej wielkości, a raczej platformy z kwiatami i owocami, które krążą ulicami miasta i które według uczonych symbolizują pogańskie pomniki kultu lub celtyckie kopce. W najwyższej części te „maiosy” noszą niewielki łuk z dzwonkiem i krzyżem.
W Ourense podczas „Festa dos Maios” odbywa się także parada wielkich głów i tradycyjnej muzyki, ale bez wątpienia szczególną popularnością cieszą się copla. To oni są bohaterami „Konkursu Maios e Coplas”, w którym biorą udział wszelkiego rodzaju stowarzyszenia oraz grupy społeczne i kulturalne.
W Ourense Fiesta Os Maios kończy się spaleniem lub utopieniem „maio”.
Festa os Maios w Pontevedra
W Pontevedra „maios” poruszają się po „andasach” niesionych przez grupki dzieci, wśród których jest solista śpiewający coplę, a jego towarzysze podążają za rytmem pałkami i mają obowiązek go powtarzać po zakończeniu.
Pontevedra „maios” jest zwykle zwieńczona efektownymi wieńcami z kwiatów, pomarańczy lub skorupek jaj, a epicentrum uroczystości jest charakterystyczny Plaza da Ferrería.
W Pontevedra zwykle odbywa się „Konkurs Maios”, organizowany w różnych kategoriach, takich jak Najlepszy „Tradycyjny Maio”, „Najlepsza interpretacja” czy „Najlepsza korona”.
Dodatkowa tradycja ochronna
Mniej znanym, ale wciąż żywym zwyczajem związanym z Os Maios jest umieszczanie gałązek żółto kwitnącej rośliny zwanej „flor de toxo” (kolcolist zachodni). Wieczorem ostatniego dnia kwietnia mieszkańcy dekorują nimi drzwi domów, okna, balkony, a także różne elementy codziennego życia – od gospodarstw i łodzi po współczesne samochody.
Zwyczaj ten ma charakter symboliczny i ochronny. Wierzono, że gałązki toxo zabezpieczają dom, jego mieszkańców oraz ich dobytek przed nieszczęściem i złymi wpływami. To piękny przykład tego, jak dawne wierzenia i praktyki magiczne przetrwały do dziś, harmonijnie łącząc się z radosnym świętowaniem nadejścia wiosny.
Gdzie najlepiej przeżyć Os Maios?
Choć święto obchodzone jest w wielu miejscowościach Galicji, szczególnie znane są uroczystości w miastach takich jak Ourense czy Pontevedra. Ulice zamieniają się wtedy w żywe galerie sztuki, pełne kolorów, zapachów i dźwięków.
Dlaczego warto?
Os Maios to coś więcej niż festiwal – to doświadczenie, które pozwala poczuć ducha Galicji. Autentyczność, zaangażowanie mieszkańców i głęboka więź z naturą sprawiają, że jest to jedno z najbardziej wyjątkowych wydarzeń w regionie.
Jeśli kiedykolwiek będziecie w Galicji na początku maja, koniecznie zatrzymajcie się na chwilę, by zanurzyć się w tej niezwykłej tradycji. To święto pokazuje, że nawet w dzisiejszym świecie wciąż jest miejsce na radość płynącą z prostych rzeczy – jak kwiaty, śpiew i wspólnota.